ขั้นตอนการถ่ายเอกซเรย์ฟลูออโรสโคปี (Fluoroscopy Procedure)

การถ่ายเอกซเรย์ฟลูออโรสโคปี คือการใช้รังสีเอกซ์เพื่อสร้างภาพเคลื่อนไหวของอวัยวะภายในขณะนั้น (real time) โดยมักใช้ร่วมกับ สารทึบรังสี (Contrast Agents) เช่น แบเรียม (Barium) หรือไอโอดีน (Iodine) เพื่อช่วยให้เห็นอวัยวะที่มีลักษณะเป็นโพรงหรือหลอดเลือดได้อย่างชัดเจน

1. การเตรียมตัวก่อนการตรวจ (Pre-Procedure Preparation)

การเตรียมตัวจะแตกต่างกันไปตามชนิดของการตรวจฟลูออโรสโคปี เช่น การกลืนแบเรียม หรือการสวนแป้ง

1. การอดอาหารและน้ำ
   • หากเป็นการตรวจระบบทางเดินอาหาร เช่น การกลืนแบเรียม ผู้ป่วยต้องงดอาหารและเครื่องดื่มอย่างน้อย 4–8 ชั่วโมงก่อนการตรวจ เพื่อให้ระบบทางเดินอาหารว่าง
2. การเตรียมลำไส้
   • หากเป็นการตรวจลำไส้ใหญ่ เช่น การสวนแป้งแบเรียม ผู้ป่วยต้องทำความสะอาดลำไส้ด้วยยาถ่ายหรือการสวนอุจจาระ ตามคำแนะนำการเตรียมตัวก่อนการตรวจ เพื่อให้ได้ภาพที่ชัดเจนที่สุด
3. การแจ้งข้อมูลสุขภาพ
   • แจ้งรังสีแพทย์หรือนักรังสีเทคนิคทันที หากกำลังตั้งครรภ์หรือสงสัยว่าตั้งครรภ์
   • แจ้งประวัติการแพ้ยา โดยเฉพาะการแพ้สารทึบรังสีชนิดไอโอดีน
   • แจ้งประวัติโรคไตหรือโรคเบาหวาน ซึ่งอาจมีผลต่อการกำจัดสารทึบรังสี
4. การถอดวัตถุโลหะ
   • ถอดเครื่องประดับและเสื้อผ้าที่มีโลหะ เช่น ซิปหรือกระดุม ออกจากบริเวณที่ตรวจ และเปลี่ยนเป็นชุดสำหรับผู้ป่วย

2. ระหว่างการตรวจ (During the Procedure)

1. การจัดท่าทางและการให้สารทึบรังสี
   • ผู้ป่วยจะนอนบนเตียงของเครื่องเอกซเรย์พิเศษ ซึ่งสามารถปรับเอียงได้ระหว่างการตรวจ
   • รังสีแพทย์ หรือนักรังสีการแพทย์/พยาบาล จะให้สารทึบรังสีตามชนิดของการตรวจ ดังนี้
     • การดื่ม: ใช้ในการตรวจหลอดอาหารหรือกระเพาะอาหาร เช่น การกลืนแบเรียม
     • การสวน: ใช้ในการตรวจลำไส้ใหญ่
     • การฉีด: ใช้ในการตรวจระบบทางเดินปัสสาวะ (IVP)
2. การถ่ายภาพแบบเรียลไทม์
   • ใช้เครื่องฟลูออโรสโคปีถ่ายภาพรังสีเอกซ์อย่างต่อเนื่อง
   • ภาพจะแสดงบนจอมอนิเตอร์ เพื่อให้รังสีแพทย์ติดตามการเคลื่อนที่ของสารทึบรังสี
3. การเคลื่อนไหวและการควบคุม
   • ผู้ป่วยอาจถูกขอให้เปลี่ยนท่าทาง เช่น พลิกตัว หรือตะแคงตัว เพื่อให้เห็นอวัยวะจากหลายมุม
   • อาจมีการกดหรือสัมผัสบริเวณช่องท้องเบา ๆ เพื่อช่วยกระจายแป้งแบเรียม
4. การเก็บภาพเอกซเรย์
   • มีการบันทึกภาพเอกซเรย์เฉพาะตำแหน่ง (Spot Films) เพื่อใช้วิเคราะห์รายละเอียดเพิ่มเติมภายหลัง

3. หลังการตรวจ (Post-Procedure Care)

1. การพักฟื้น
   • หากมีการฉีดสารทึบรังสีเข้าหลอดเลือด เช่น การตรวจ IVP ผู้ป่วยต้องรอสังเกตอาการประมาณ 30 นาที ก่อนกลับบ้าน
2. การดูแลหลังรับแป้งแบเรียม
   • ควรดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อช่วยขับแป้งแบเรียมออกจากร่างกาย
   • อุจจาระอาจมีสีขาวหรือสีเทาอ่อนในช่วง 1–3 วันแรก ซึ่งถือเป็นอาการปกติ
3. การติดตามผลการตรวจ
   • รังสีแพทย์จะอ่านผลและบันทึกผลในระบบ เพื่อให้แพทย์เจ้าของไข้ใช้ประกอบการวินิจฉัย และแจ้งแผนการรักษาต่อไป

ระยะเวลาในการตรวจ: ประมาณ 30 นาที ถึง 2 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับชนิดและความซับซ้อนของการตรวจ